Overdenking van de predikant


KERKHERVORMING TOEN EN NU

We beleven een opvallend gedenkjaar van de reformatie, met veel activiteiten. Het is 500 jaren geleden dat Luther zijn stellingen over de aflaat publiceerde, in 1517. De aflaathandel was in zijn ogen een misstand: met geld boete doen en zo een hemels tegoed verwerven. 31 oktober 1517 was, achteraf bezien, een markeringspunt van een grote beweging in de West-Europese kerk.

Luther sloot aan bij wat er leefde en wat anderen, zoals Johannes Hus en de Waldenzen, ook al voorstonden: tegen allerlei verwordingen in weer de bron opzoeken van de oorspronkelijke bijbelse inspiratie. De inzichten van Luther sloegen aan, omdat ze pasten bij een gevoelde behoefte aan ‘democratisering’: iedere gelovige kan zelf de bijbel in de eigen taal lezen, een directe relatie met God hebben, iedere gemeente kan de eigen voorganger kiezen. Er gebeurde helaas ook wat Luther niet beoogde: een breuk in de westerse kerk.

Wat betekent dit reformatiejaar 2017 voor de kerk in onze tijd? Ook de rooms-katholieke kerk erkent de betekenis van Luther. Paus Franciscus nam deel aan de gezamenlijke herdenking in de lutherse kathedraal van Lund. Hij zei: “We mogen geen genoegen nemen met de verdeeldheid”.
Een luthers-rooms-katholieke commissie heeft voor de oecumenische herdenking een studiedocument uitgebracht: ”Van conflict naar gemeenschap”. Over thema’s als de rechtvaardiging door het geloof en de visie op Schrift en traditie wordt een verregaande overeenstemming geconstateerd. Op het punt van eucharistie en ambt zijn er wel verschillen.
Binnen het protestantisme kan een oecumenische dialoog tegenwicht bieden aan versplintering. Voortgaande reformatie en het gebed om eenheid blijven nodig. We hebben een gezamenlijke missionaire roeping in een tijd van een toenemende secularisatie. Hoe kunnen we samen als christenen geloofwaardig leven vanuit het evangelie en het in deze tijd verduidelijken voor onze samenleving?


Derk Jan Deunk